Paradoksalna zależność: języki bardziej zróżnicowane tam, gdzie mniej zróżnicowane geny

6 maja 2026, 07:31

Ludzkie języki w niezwykłym stopniu różnią się między sobą. Jedne stawiają czasownik na początku zdania, inne na końcu, jeszcze inne w środku. Jedne posługują się tonami, inne nie. Jedne opisują „palec” i „dłoń” tym samym słowem, inne mają odrębne pojęcia. Dlaczego ta różnorodność jest tak nierównomiernie rozłożona na mapie świata? Dlaczego jedne regiony są prawdziwymi mozaikami językowymi, a w innych dominuje jeden wzorzec? Odpowiedź, jak pokazują badania opublikowane właśnie na łamach PNAS, tkwi w genetyce mieszkańców poszczególnych obszarów.



Prawdziwy zaginiony świat?

28 kwietnia 2009, 10:42

Powieści czy filmy nawiązujące do idei, że część dinozaurów przeżyła katastrofę, która spowodowała ich wyginięcie, przemawiają do ludzkiej wyobraźni. Okazuje się, że może to być nie tylko fikcja literacka, ale również fakt potwierdzony naukowo, ponieważ znalezione w Ojo Alamo Sandstone (USA) kości olbrzymich gadów wskazują, że żyły one na terenie dzisiejszego Nowego Meksyku i Kolorado nawet przez 500 tys. lat po katastrofie (Palaeontologia Electronica).


Od aspiryny do leku na choroby neurodegeneracyjne?

1 grudnia 2015, 08:05

Kwas salicylowy, główny produkt rozpadu aspiryny, wiąże się z enzymem GAPDH (dehydrogenazą aldehydu 3-fosfoglicerynowego), który bierze udział w apoptozie i chorobach neurodegeneracyjnych związanych z wiekiem, np. w chorobie Alzheimera czy Parkinsona.


Pamięć na miliard lat

27 maja 2009, 16:17

Zespół pod kierunkiem Aleksa Zettla z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley opracował wyjątkowo gęste układy pamięci, które mogą przechowywać informacje nawet przez miliard lat. Dane w tych elektromechanicznych układach są zapisywane dzięki różnicy w położeniu nanocząsteczek żelaza zamkniętych w pustej nanotubie.


Zwierzęta korzystnie wpływają na seksapil

22 grudnia 2015, 13:06

Ponieważ zwierzęta coraz częściej są postrzegane jako członkowie rodziny, psycholodzy zastanawiali się, czy wpływają na wybór partnera. Okazało się, że tak.


Przyspieszanie bez wznoszenia

26 czerwca 2009, 08:57

Kiedy samochód lub motocykl w krótkim czasie bardzo przyspiesza od zera, jego przednie koła lub koło mogą się unieść. By zapobiec temu zjawisku, wprowadzono odpowiednie rozwiązania konstrukcyjne. Okazuje się jednak, że z tym samym problemem muszą sobie radzić biegające zwierzęta, np. psy (Biology Letters).


Omega-3 decydują, czy witaminy B spowolnią spadek funkcji poznawczych

20 stycznia 2016, 12:00

Wcześniej ustalono, że suplementacja witaminami B spowalnia spadek zdolności poznawczych u starszych osób z problemami pamięciowymi. Teraz okazało się, że wyższy poziom kwasów omega- 3 w organizmie wzmaga skutki działania witaminy B.



Odkryto dwa nowe gatunki Rhinconichthys

10 lutego 2016, 11:01

Międzynarodowy zespół naukowy odkrył dwóch nowych przedstawicieli wymarłego rodzaju Rhinconichthys. Te żywiące się planktonem ryby żyły w kredzie przed 92 milionami lat. Dotychczas znano jednego przedstawiciela tego rodzaju, którego szkielet odkryto w Anglii.


Naszyjnik z białych perełlicencja: Creative Commons

Skąd się bierze perła?

20 sierpnia 2009, 05:23

Choć badania nad chemicznymi i fizycznymi właściwościami pereł trwają od lat, dopiero teraz, dzięki wysiłkom badaczy z Uniwersytetu Tokijskiego, udało się odkryć cząsteczki, od których zaczyna się proces powstawania tych szlachetnych kryształów.


Jubileusz 75-lecia Polskiej Akademii Nauk